Dọc theo con đường mòn quanh co uốn lượn đã đưa chúng tôi đến một bản nằm ẩn dưới những vòm cây tạo không gian yên bình, mộc mạc như cái tên mà mọi người đã đặt cho vùng đất này là “Cao nguyên trắng”. Đó là làng Chỉu Cái của người Phù Lá thuộc xã Na Hối (Bắc Hà).

Trước khi diễn ra lễ cưới là lễ dạm ngõ với hàm nghĩa xin phép cho đôi trẻ được đi lại tìm hiểu nhau, họ nhà trai mang theo đôi vòng bạc cho cô gái. Khi nhà gái nhận vòng và không mang trả lại, đồng nghĩa với việc cô gái đã ưng thuận chàng trai.

Các phong tục tập quán và lễ tết, hội hè là những sinh hoạt văn hoá mang hình thức tôn giáo tín ngưỡng dân gian, hàm chứa nhiều giá trị văn hoá sâu sắc. Cũng như các  nhóm dân tộc ít người khác ở Việt Nam. Người Nùng Dín  ở huyện Mường Khương tỉnh Lào Cai có nhiều lễ hội và tết cổ truyền trong năm.

Cùng với cộng đồng các dân tộc Việt Nam nói chung, ăn tế Nguyên đán cổ truyền là một trong những phong tục của người Nùng Dín Lào Cai. Trong phong tục ăn tết của người Nùng Dín, ngoài những tập tục nghi lễ tương đồng với các dân tộc anh em khác như: làm bữa cỗ tất niên chiều 30 tháng Chạp; đón gia thừa; thờ cúng gia tiên, thổ địa... đặc biệt còn tiềm ẩn nhiều tập tục lạ mang tính nhân văn, cụ thể như sau:

Mời bạn lên vùng cao phía Bắc, thăm bà con dân tộc La Hủ thuộc tỉnh Lai Châu. Tục lệ cưới xin ở đây có nét đẹp riêng. Tháng 11, 12 hàng năm - là dịp Tết của người La Hủ - cũng là mùa cưới của các đôi trai gái yêu nhau. Chàng trai tìm hiểu cô gái, đã tới độ "chín muồi", anh có thể tới nhà cô gái ngủ một vài tối. Tục lệ cho phép anh, chị có thể ngủ chung giường.  

Trong ngày Tết, người dân Việt Nam thường hay có cành hoa đào cắm trong nhà. Màu đỏ nhạt của hoa đào rất hợp với cảnh xanh tươi của mùa Xuân. Theo tục lệ, ngoài ý nghĩa trang trí cho gia đình thêm ấm cúng nhân dịp Tết đến Xuân về, mọi người thời xưa còn quan niệm rằng cành đào có thể trừ được ma quỷ với mong ước một năm mới hạnh phúc, an lành. Ở miền Nam, thường hiếm khi trồng đào, nên người dân Nam Bộ thường cắm cành hoa mai vàng trong mỗi dịp Tết Nguyên đán. Do vậy, cành đào được tượng trưng cho mùa Xuân của miền Bắc, còn cành mai là tượng trưng cho mùa Xuân phương Nam.

Từ ngày 28 Tết, khắp làng trên, xóm dưới, đồng bào dân tộc Dao đỏ mổ lợn béo, gà trống thiến, làm bánh nếp. Người Dao đỏ đón xuân bằng tập tục truyền thống tổ tiên từ nhiều đời. Đây chính là thời điểm các thành viên trong dong họ tụ tập quây quần tại nhà trưởng họ, ngoài việc chúc tụng cùng nhau nâng chén rượu mừng xuân, cầu chúc cho nhau ngày càng làm ăn phát đạt, cháu con khoẻ mạnh… họ còn bàn việc tổ chức nghi lễ Tết nhảy vào sáng mồng 1 hoặc mồng 2 Tết

Khi mùa xuân sắp đến, việc thu hoạch mùa màng trong năm kết thúc, cũng giống như các dân tộc khác, đồng bào Xá Phó đón Xuân, ăn Tết vào tháng Giêng âm lịch, tiếng Xá Phó là Tết "Khùi Sì Mờ".

Các dân tộc Việt Nam đều chăn nuôi trâu phục vụ lao động sản xuất, vì vậy trâu là gia súc rất gắn bó với đời sống con người[1]. Tuy nhiên, tùy từng môi trường sống, phong tục tập quán mà mỗi dân tộc. Nuôi trâu với nhiều mục đích khác nhau, do đó mà con trâu cũng có nhiều vai trò, giá trị với nhiều nội dung, hình thức biểu hiện phong phú khác nhau. Đối với người Nùng Dín Lào Cai, trâu là gia súc không thể thiếu được trong đời sống mỗi gia đình. Do môi trường sống cùng với nền kinh tế sản xuất nông nghiệp là chính và nhiều quan niệm tín ngưỡng phong phú nên trâu càng trở thành gia súc ẩn chứa nhiều vai trò, giá trị to lớn trong đời sống văn hóa thường ngày từ bao đời nay được biểu hiện cụ thể như sau:

Ở vùng cao, các yếu tố văn hoá truyền thống chi phối mạnh mẽ đến công cuộc phát triển kinh tế - xã hội . Tốc độ tăng trưởng kinh tế, tốc độ giảm hộ nghèo ở mỗi cộng đồng tộc người đều chịu sự tác động của văn hoá.